Psychotropy z teleporady: reguła trzech miesięcy, o której nie mówi żaden formularz

Pytanie „psychiatra online, czy to legalne" i pytanie „czy dostanę online konkretny lek, który biorę" wyglądają jak jedno pytanie, a są dwoma. Na pierwsze odpowiedź jest krótka: konsultacja psychiatryczna na odległość jest legalna, tak jak każda inna teleporada. Na drugie odpowiedź zależy od czegoś, o czym nie przeczytasz w formularzu zamówienia: od klasyfikacji prawnej substancji i od daty twojego ostatniego badania.

Ten tekst dotyczy drugiego pytania. Pokazujemy przepis, który ustawia trzymiesięczny zegar, a potem domykamy lukę, którą sami sobie wcześniej zostawiliśmy: sprawdzamy w urzędowym wykazie, które substancje naprawdę należą do grup II-P, III-P i IV-P, a których w tym wykazie nie ma wcale.

Zegar zaczyna tykać przy ostatnim badaniu

Przepis siedzi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje. Aktualny tekst jednolity to Dz.U. 2025 poz. 1678, status: obowiązujący. Brzmienie, które nas interesuje, weszło do tego aktu rozporządzeniem z 12 lipca 2023 roku (Dz.U. 2023 poz. 1368) i obowiązuje od 2 sierpnia 2023 roku:

„2b. Recepta, o której mowa w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (...), na preparat zawierający środek odurzający grupy I-N lub II-N, substancję psychotropową grupy II-P, III-P lub IV-P lub prekursor kategorii 1 może być wystawiona, jeżeli od ostatniego zbadania pacjenta upłynęło nie więcej niż 3 miesiące."

Rozporządzenie Ministra Zdrowia, § 7 ust. 2b, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1678

Zwróć uwagę na pierwsze pięć słów. Przepis nie mówi o „teleporadzie" ani o „internecie". Mówi o recepcie, o której mowa w art. 42 ust. 2, czyli o recepcie wystawionej bez badania pacjenta, w trybie kontynuacji leczenia. To rozróżnienie decyduje o wszystkim, bo rozmowa z lekarzem na odległość jest w rozumieniu ustawy badaniem, a nie jego brakiem. Rozkładamy to szerzej w tekście o recepcie na kontynuację bez badania.

Praktyczny skutek jest taki, że trzymiesięczny zegar gryzie dokładnie tam, gdzie rynek obiecuje najwięcej: przy usłudze „przedłużę receptę bez rozmowy". Jeśli od ostatniego zbadania minęło pół roku, ten tryb jest przy tej klasie leków zamknięty, niezależnie od tego, jak dobrą dokumentację masz w teczce. Zostaje badanie, także zdalne, albo wizyta.

Które substancje. Domykamy lukę, którą sami sobie zostawiliśmy

W poprzednich tekstach świadomie nie wymienialiśmy nazw leków przy grupach II-P, III-P i IV-P, bo nie mieliśmy tego sprawdzonego u źródła, a zgadywanie w takiej materii nie wchodzi w grę. Teraz jest sprawdzone.

Wykazy nie są w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, tylko w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 17 sierpnia 2018 roku w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Sprawdziliśmy tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1139 wraz z dwiema późniejszymi zmianami: Dz.U. 2025 poz. 598 (obowiązuje od 22 maja 2025 roku) i Dz.U. 2026 poz. 934 (obowiązuje od 28 lipca 2026 roku). Substancje psychotropowe są w załączniku nr 1, podzielone na cztery części: grupy I-P, II-P, III-P i IV-P. Poniżej pozycje, które w praktyce pojawiają się w sporach o e-recepty, z numerem pozycji w wykazie i z kolumną „inne nazwy" przepisaną z aktu:

Substancja	Grupa	Pozycja w wykazie	Inne nazwy z wykazu
Alprazolam	IV-P	5
Diazepam	IV-P	17	Relanium
Estazolam	IV-P	18
Klonazepam	IV-P	35	Rivotril
Lorazepam	IV-P	41
Midazolam	IV-P	52
Temazepam	IV-P	66	Signopam
Zolpidem	IV-P	71
Buprenorfina	III-P	2
Metylofenidat	II-P	32	Rytalina
Lisdeksamfetamina	II-P	82

Stan na 30.07.2026, na podstawie Dz.U. 2024 poz. 1139 ze zmianami Dz.U. 2025 poz. 598 i Dz.U. 2026 poz. 934.

Dwie rzeczy trzeba tu powiedzieć wyraźnie. Pierwsza: przypisanie do grupy jest klasyfikacją prawną, a nie oceną leku ani sugestią, że coś jest groźne albo bezpieczne. Druga: nazwy w kolumnie „inne nazwy" nie są naszym doborem, są przepisane z rozporządzenia.

Jest w tej tabeli świeży fakt, którego nie znajdziesz w poradnikach konkurencji. Lisdeksamfetamina weszła do grupy II-P dopiero rozporządzeniem z 30 kwietnia 2025 roku, jako dodana pozycja 82, i obowiązuje to od 22 maja 2025 roku. Innymi słowy substancja stosowana w terapii ADHD trafiła do najostrzejszej z tych trzech grup w połowie 2025 roku. Wcześniejsze teksty w internecie, także poradniki serwisów, mogą jej po prostu nie uwzględniać.

Sprawdziliśmy też, co obie nowelizacje wykazu faktycznie robią: dodają nowe substancje projektowane i zmieniają pozycje dotyczące izomerów tetrahydrokannabinoli. Żadna z nich nie rusza pozycji wymienionych w tabeli powyżej.

Czego w wykazie nie ma

To jest ustalenie negatywne, a bywa ważniejsze od pozytywnego. Przeszukaliśmy pełny tekst jednolity wykazu oraz obie nowelizacje pod kątem nazw substancji, które w rozmowach o „psychiatrii online" pojawiają się najczęściej. Zero trafień dla: sertraliny, escitalopramu, fluoksetyny, wenlafaksyny, mirtazapiny, trazodonu, kwetiapiny, arypiprazolu, hydroksyzyny, pregabaliny i melatoniny.

Skutek prawny jest prosty: skoro tych substancji nie ma w grupach II-P, III-P ani IV-P, to trzymiesięczny zegar z § 7 ust. 2b ich nie dotyczy. Przy recepcie bez badania zostaje ogólna reguła z art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza, czyli kontynuacja leczenia uzasadniona stanem zdrowia odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej. To nie znaczy, że lekarz musi taką receptę wystawić. Znaczy tylko, że nie stoi przed nim ten konkretny dodatkowy warunek.

Granice naszego sprawdzenia, żeby było jasno: weryfikowaliśmy wykaz substancji, a nie skład każdego preparatu dostępnego w Polsce. Preparat złożony może zawierać substancję z wykazu, choć kojarzy się z czymś innym. O składzie decyduje charakterystyka produktu leczniczego, nie nasza tabela.

Przy dwóch pozycjach dochodzą jeszcze trzy limity

Grupa II-P jest traktowana surowiej niż IV-P i to widać w trzech osobnych ustępach tego samego rozporządzenia:

„§ 7. 1. Recepta wystawiona na preparaty zawierające środki odurzające grupy I-N oraz substancje psychotropowe grupy II-P może dotyczyć takiej ilości środka lub substancji, która nie przekracza zapotrzebowania pacjenta na maksymalnie 90 dni stosowania. 2. Na preparaty zawierające środki odurzające grupy I-N oraz substancje psychotropowe grupy II-P można wystawić do 3 recept na następujące po sobie okresy stosowania nieprzekraczające łącznie 90 dni stosowania."

Tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1678

Do tego dochodzi termin realizacji, o którym pacjenci dowiadują się zwykle w aptece:

„§ 10. 1. Recepty, na których przepisano preparaty zawierające środki odurzające grupy I-N lub substancje psychotropowe grupy II-P, są realizowane nie później niż w ciągu 30 dni od daty ich wystawienia"

Tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1678

Z naszej tabeli do grupy II-P należą metylofenidat i lisdeksamfetamina. Benzodiazepiny i zolpidem są w IV-P, więc limit 90 dni i termin 30 dni ich nie obejmują. Jest jeszcze jedna zasada, która zaskakuje przy zamawianiu paczki leków naraz: na jednej recepcie można przepisać tylko jeden preparat z tej klasy i nie można na niej dopisać innych produktów leczniczych.

Weryfikacja w P1 i ślad, który zostaje w dokumentacji

Trzymiesięczne okno to nie jedyny warunek. Dla całej klasy I-N, II-N, II-P, III-P i IV-P przepis wymaga jeszcze sprawdzenia, czy pacjent nie ma już wystawionych recept:

„2a. Recepta na preparat zawierający środek odurzający grupy I-N lub II-N, substancję psychotropową grupy II-P, III-P lub IV-P lub prekursor kategorii 1 jest wystawiana po uprzednim:

dokonaniu przez osobę wystawiającą receptę weryfikacji za pośrednictwem systemu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (...), lub po zebraniu wywiadu od pacjenta, że ilość i rodzaj produktów leczniczych przepisanych pacjentowi na receptach wystawionych i zrealizowanych nie są wystarczające do prawidłowego prowadzenia farmakoterapii"

Tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1678

System, o którym mowa, to platforma P1, czyli to samo zaplecze, które obsługuje e-recepty. A potem zostaje ślad, i to jest w tym wszystkim rzecz najbardziej praktyczna:

„§ 8. (...) 2. W przypadku wystawienia recepty na preparat zawierający środek odurzający grupy I-N lub II-N, substancję psychotropową grupy II-P, III-P lub IV-P lub prekursor kategorii 1 w okresie stosowania tego preparatu, jego odpowiednika albo zamiennika, w dokumentacji medycznej opisuje się również przebieg weryfikacji, o której mowa w § 7 ust. 2a pkt 1, (...) a w przypadku, o którym mowa w § 7 ust. 2b, zamieszcza się także informację, że od ostatniego zbadania pacjenta upłynęło nie więcej niż 3 miesiące."

Tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1678

Czyli: kto wystawia taką receptę bez badania, ma obowiązek zapisać w dokumentacji, że trzy miesiące nie minęły. To zdanie zamienia trzymiesięczną regułę z ogólnej deklaracji w coś, co kontrola może po prostu przeczytać.

Dwa wyjątki dotyczą podstawowej opieki zdrowotnej. Przepisów o weryfikacji w P1 oraz reguły trzech miesięcy nie stosuje się do lekarza udzielającego świadczeń w ramach umowy z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Osobny wyjątek zwalnia lekarza POZ z obowiązku osobistego zbadania pacjenta, ale tylko przy kontynuacji leczenia preparatem z załącznika nr 2.

I tu warto zauważyć rzecz, którą łatwo pomylić. W załączniku nr 2, czyli na liście wymagającej osobistego zbadania, nie ma żadnej substancji psychotropowej z naszej tabeli. Są tam fentanyl, morfina, oksykodon oraz ziele i żywica konopi innych niż włókniste. Piszemy o tym osobno w tekście o tym, czego nie dostaniesz na e-receptę online. Dla benzodiazepin, zolpidemu czy metylofenidatu zdalna droga nie jest więc zamknięta z definicji. Zamknięte jest wystawianie ich bez badania po upływie trzech miesięcy i bez śladu w dokumentacji.

Co robi z tym rynek

Część serwisów wycofuje się z całej klasy, mimo że prawo jej nie zakazuje. Zbierając dane do bazy dostawców, przepisywaliśmy z ich własnych stron i regulaminów listy leków, których nie wypisują. Wśród siedmiu operatorów, dla których taką listę udało się udokumentować (stan na 25.06.2026), wszystkie siedem wymieniają leki kontrolowane, a większość wprost „benzodiazepiny". Jeden ujmuje to jako „leki nasenne" i „środki odurzające i substancje psychotropowe", inny jako „substancje psychotropowe grupy I i II". To są deklaracje ze stron dostawców, nie wynik naszego audytu, i dotyczą tylko tych siedmiu.

Problem w tym, że deklaracja na stronie i formularz zamówienia to dwie różne rzeczy. Pacjent opisuje to precyzyjniej niż jakakolwiek analiza:

„Firma wprowadza w błąd oferując wybór recepty na leki zawierające zolpidem w składzie. Po wybraniu leku lekarz odpisuje, że jako lekarz teleporady NIE MOŻE wypisać takiego leku i pieniądze w błoto."

Gilgamesh Pendragon, opinia 1 gwiazdka, zaufanarecepta.pl, 11.05.2026

To jest anatomia sporu, który wraca w tej niszy najczęściej: płacisz z góry za rozpatrzenie wniosku, a nie za wynik. Opisujemy ten mechanizm osobno w tekście o tym, że kupujesz gotowość, a nie receptę.

Tło regulacyjne jest twarde. Rzecznik Praw Pacjenta w komunikacie z 2 stycznia 2026 roku podaje, że w 2025 roku wydał 27 decyzji uznających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, a w ostatnim czasie nałożył 4 kary pieniężne na kwotę „prawie pół miliona złotych". We wcześniejszym komunikacie, z 31 lipca 2025 roku, mówił o 49 decyzjach od 2023 roku, z czego 19 zapadło po 7 listopada 2024 roku. To trzy różne bazy liczenia, roczna i skumulowane, i nie wolno ich dodawać. Nazwy ukaranych podmiotów nie są publiczne.

Osobno, 29 czerwca 2026 roku Prezes UOKiK wszczął postępowanie przeciwko spółce Rapiomed Group, operatorowi serwisów Receptomat.pl i l4.pl, zarzucając między innymi, że obiecywany kontakt z lekarzem „niejednokrotnie ograniczało się to jedynie do analizy formularza medycznego". To są zarzuty, postępowanie jest w toku i obowiązuje domniemanie niewinności. Szerzej piszemy o tym w osobnym tekście, a dane rejestrowe serwisu zbieramy w profilu Receptomatu.

Co z tego wynika, zanim za cokolwiek zapłacisz

Wszystko poniżej jest proceduralne. Żadne z tych zdań nie mówi, jaki lek jest dla ciebie właściwy.

Sprawdź datę ostatniego badania. Przy substancjach z grup II-P, III-P i IV-P wystawienie recepty bez badania po upływie trzech miesięcy nie jest dopuszczalne, a fakt zmieszczenia się w tym terminie musi być zapisany w dokumentacji.
Zapytaj, czy serwis w ogóle obsługuje tę klasę leków, zamiast sprawdzać to formularzem. Możliwość wybrania leku w formularzu nie znaczy, że lekarz może go przepisać.
Przy metylofenidacie i lisdeksamfetaminie licz się z trzema limitami naraz: do 90 dni stosowania, maksymalnie 3 recepty na następujące po sobie okresy i 30 dni na realizację od daty wystawienia.
Kontynuacja u własnego lekarza POZ ma inny reżim. Wyjątki z rozporządzenia dotyczą właśnie umowy o świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, z wyłączeniem nocnej i świątecznej.

Ceny, deklarowane czasy realizacji i dane rejestrowe serwisów, które śledzimy, zestawiamy w rankingu serwisów z e-receptą, a sposób liczenia ocen opisujemy jawnie w metodologii. Kontekst pojedynczych rozpoznań opisujemy osobno, na przykład przy bezsenności i ADHD.

Ujawnienie

Wymieniamy w tym tekście nazwy serwisów, które znajdują się w naszym rankingu. Żaden z nich nie płaci za miejsce w rankingu ani za wzmiankę w artykule. Cytaty ze stron dostawców i z opinii pacjentów przytaczamy dosłownie, z datą pozyskania.

Czego ten tekst nie rozstrzyga

Nie doradzamy w sprawie leków. Nie mówimy, co brać, w jakiej dawce, czy kontynuować terapię i czy dana substancja jest dla kogoś bezpieczna. Opisujemy klasyfikację prawną i tryb, w którym recepta może powstać.

Nie sprawdzaliśmy składu poszczególnych preparatów. Weryfikowaliśmy urzędowy wykaz substancji, nie listę produktów dostępnych w obrocie.

Nie przesądzamy o sprawie Rapiomed Group. UOKiK postawił zarzuty 29 czerwca 2026 roku, postępowanie jest w toku, obowiązuje domniemanie niewinności.

Nie oceniamy, jak siedmiu dostawców realizuje własne deklaracje. Przepisaliśmy je z ich stron, nie testowaliśmy ich zakupem.

Źródła

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 11.09.2006 w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1678 (obwieszczenie z 24.11.2025), status: obowiązujący, § 7 ust. 1, 2, 2a, 2b, 2c, 2d, § 8 ust. 2, § 10 ust. 1, api.sejm.gov.pl
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12.07.2023, Dz.U. 2023 poz. 1368, w życie 2.08.2023 (dodało § 7 ust. 2b), api.sejm.gov.pl
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17.08.2018 w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1139, załącznik nr 1, api.sejm.gov.pl
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 30.04.2025, Dz.U. 2025 poz. 598, w życie 22.05.2025 (dodało lisdeksamfetaminę jako pozycję 82 w grupie II-P), api.sejm.gov.pl
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7.07.2026, Dz.U. 2026 poz. 934, w życie 28.07.2026, api.sejm.gov.pl
Ustawa z 5.12.1996 o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 37, art. 42, api.sejm.gov.pl
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29.10.2024, Dz.U. 2024 poz. 1600, w życie 7.11.2024, załącznik nr 2, api.sejm.gov.pl
Rzecznik Praw Pacjenta, „Kolejne kary pieniężne na tzw. receptomaty", 02.01.2026, gov.pl/web/rpp
Rzecznik Praw Pacjenta, „Działania Rzecznika Praw Pacjenta w sprawie tzw. receptomatów", 31.07.2025, gov.pl/web/rpp
UOKiK, „Fikcyjna telemedycyna. Prezes UOKiK wszczął postępowanie przeciwko operatorowi serwisu Receptomat", 29.06.2026, uokik.gov.pl
Listy leków wyłączonych, przepisane ze stron i regulaminów dostawców, stan na 25.06.2026; opinie pacjentów z pl.trustpilot.com, cytaty dosłowne z datą publikacji

Ten tekst opisuje stan prawny i sposób działania usług zdalnych. Nie jest poradą medyczną ani prawną. O doborze leków, dawkowaniu i zasadności kontynuacji leczenia decyduje lekarz.