Recepta na kontynuację bez badania: jedyny przepis, który na to pozwala

Prawie każdy serwis z e-receptą sprzedaje dziś dwie różne rzeczy pod jedną nazwą. Pierwsza to teleporada, czyli rozmowa z lekarzem na odległość. Druga to przedłużenie leku, który bierzesz od dawna, bez żadnej rozmowy. To nie są warianty tej samej usługi. To dwa różne tryby prawne, oparte na dwóch różnych ustępach tego samego artykułu, i mylenie ich jest źródłem większości nieporozumień, odmów i awantur o zwrot pieniędzy.

Ten tekst dotyczy drugiego trybu. Recepta wystawiona bez badania pacjenta jest w Polsce legalna dokładnie w jednym przypadku, opisanym jednym zdaniem w ustawie. Poniżej pokazujemy, co to zdanie naprawdę mówi, jakie trzy warunki musisz spełnić, gdzie kontynuacja się kończy, i co zmieniła ustawa e-zdrowiowa, która weszła w życie 1 lipca 2026 roku.

Jedno zdanie, trzy warunki

Podstawą jest art. 42 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Aktualny tekst jednolity to Dz.U. 2026 poz. 37, status: obowiązujący. Cytujemy dwa pierwsze ustępy w całości, bo cała reszta tego artykułu z nich wynika:

„1. Lekarz orzeka o stanie zdrowia określonej osoby po uprzednim, osobistym jej zbadaniu lub zbadaniu jej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, a także po analizie dostępnej dokumentacji medycznej tej osoby. 2. Lekarz może, bez dokonania badania pacjenta, wystawić receptę niezbędną do kontynuacji leczenia oraz zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne jako kontynuację zaopatrzenia w wyroby medyczne, jeżeli jest to uzasadnione stanem zdrowia pacjenta odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej."

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty, art. 42, Dz.U. 2026 poz. 37

Ustęp 2 stawia trzy warunki naraz i wszystkie trzy muszą być spełnione jednocześnie.

Po pierwsze, to musi być kontynuacja leczenia. Nie pierwsza recepta, nie nowy lek, nie zmiana terapii. Coś, co już się zaczęło i ma trwać dalej.

Po drugie, musi to być uzasadnione stanem zdrowia pacjenta. Decyzję podejmuje lekarz i to on odpowiada za jej zasadność. Twoja chęć otrzymania recepty nie jest przesłanką z tego przepisu.

Po trzecie, ten stan zdrowia musi być odzwierciedlony w dokumentacji medycznej. To jest warunek, o który rozbija się w praktyce najwięcej spraw, i wrócimy do niego za chwilę.

Warto dodać, że art. 42 nie zmienił się od lat. Porównanie sześciu kolejnych tekstów jednolitych z okresu od 2020 do 2026 roku pokazuje, że brzmienie ustępów 1 i 2 jest identyczne co do znaku. Publicystyka, która sugeruje, że jakaś nowelizacja art. 42 „uderzyła w receptomaty", jest po prostu nieprawdziwa. Telemedycyna weszła do tego artykułu 12 grudnia 2015 roku, a obowiązek analizy dokumentacji 23 sierpnia 2018 roku. Od tego czasu przepis stoi w miejscu. Zmieniła się egzekucja, nie treść.

Teleporada to badanie. Kontynuacja bez badania to co innego

To jest rozróżnienie, którego nie znajdziesz na stronach sprzedających recepty, a które porządkuje całą resztę.

Ustęp 1 mówi, że lekarz może zbadać cię za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Teleporada, rozmowa telefoniczna, wideokonsultacja: to wszystko są formy badania w rozumieniu tego przepisu. Lekarz, który z tobą rozmawia i analizuje twoją dokumentację, działa w trybie ustępu 1 i może rozważyć także nowy lek, bo cię zbadał.

Ustęp 2 opisuje coś zupełnie innego: sytuację, w której badania w ogóle nie ma. Żadnego, ani osobistego, ani zdalnego. W zamian za brak badania przepis wprowadza dwa twarde ograniczenia: wolno wtedy wystawić wyłącznie receptę niezbędną do kontynuacji leczenia i wyłącznie wtedy, gdy uzasadnia to dokumentacja.

Stąd wynika rzecz, która wielu pacjentów zaskakuje przy kasie. Jeśli serwis oferuje ci przedłużenie leku bez żadnej rozmowy, działa w ramach ustępu 2, a więc nie może ci przy okazji przepisać czegoś nowego. Dimedic opisuje ten rozdział na własnej stronie wprost:

„Zdecyduj, czy chcesz przedłużyć receptę, czy porozmawiać z lekarzem (np. w celu rozpoczęcia terapii nowym lekiem)."

dimedic.eu, treść ze strony dostawcy, stan na 17.07.2026

To jest uczciwe postawienie sprawy i dokładnie odpowiada podziałowi z ustawy. Wybierasz między trybem z badaniem a trybem bez badania, a od tego wyboru zależy, co lekarz w ogóle może zrobić.

Art. 42 ma jeszcze ustęp 3, o którym prawie nikt nie pisze, a bywa praktyczny: receptę wystawioną w trybie kontynuacji można przekazać przedstawicielowi ustawowemu pacjenta, osobie upoważnionej albo osobie trzeciej, jeśli pacjent złożył odpowiednie oświadczenie. Informację o takim przekazaniu odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

„Dokumentacja medyczna" to nie jest formularz, który sam wypełniłeś

Tu pęka model, na którym zbudowano dużą część rynku. Przepis nie mówi „na podstawie oświadczenia pacjenta" ani „na podstawie ankiety". Mówi: odzwierciedlonym w dokumentacji medycznej. To znaczy w dokumencie wytworzonym w procesie leczenia, a nie w polu tekstowym, które wypełniłeś sam przed zapłatą.

Rzecznik Praw Pacjenta nazywa to po imieniu:

„Bezpieczeństwo pacjenta musi być priorytetem dla placówek, które wystawiają recepty na leki za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Niedopuszczalne są sytuacje, w których leki przepisywane są bez zbadania pacjenta, wyłącznie na podstawie wypełnionej przez pacjenta ankiety na stronie internetowej placówki."

Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec, komunikat z 02.01.2026

To nie jest opinia bez konsekwencji. W tym samym komunikacie Rzecznik podaje, że w 2025 roku wydał 27 decyzji uznających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, a w ostatnim czasie nałożył 4 kary pieniężne na kwotę „prawie pół miliona złotych". We wcześniejszym komunikacie, z 31 lipca 2025 roku, Rzecznik informował o 49 decyzjach wydanych od 2023 roku, z czego 19 zapadło już po 7 listopada 2024 roku. To trzy różne bazy liczenia, roczna i skumulowane, i nie wolno ich do siebie dodawać. Nazwy ukaranych podmiotów nie są publiczne, Rzecznik podaje wyłącznie łączne kwoty.

Osobno, 29 czerwca 2026 roku, Prezes UOKiK wszczął postępowanie przeciwko spółce Rapiomed Group, operatorowi serwisów Receptomat.pl i l4.pl, stawiając zarzut, że obiecywany kontakt z lekarzem „niejednokrotnie ograniczało się to jedynie do analizy formularza medycznego". Podkreślamy: to są zarzuty, postępowanie jest w toku, obowiązuje domniemanie niewinności i sprawa nie została rozstrzygnięta. Piszemy o niej szerzej w osobnym tekście o zarzutach UOKiK, a stan i dane rejestrowe samego serwisu opisujemy w profilu Receptomatu.

Praktyczny wniosek dla ciebie jest inny niż mogłoby się wydawać. Serwis, który przed wystawieniem recepty na kontynuację żąda od ciebie dokumentacji, nie utrudnia ci życia. On stosuje przepis. Receptomat na własnej stronie formułuje to tak:

„E-receptę otrzymasz, jeśli przedstawisz wymaganą dokumentację medyczną, jeśli będą ku temu wskazania wynikające z analizy Twojego stanu zdrowia"

receptomat.pl, treść ze strony dostawcy, stan na 17.07.2026

Problemem nie jest wymóg dokumentacji. Problemem jest moment, w którym się o nim dowiadujesz. W naszym przeglądzie opinii z Trustpilota z 17 lipca 2026 roku, przy 42 przeczytanych recenzjach serwisu erecept.pl, motyw „wymóg dokumentacji ujawniany po zapłacie" pojawił się 5 razy i był trzecim najczęstszym zarzutem. To jest kodowanie tematów przeprowadzone przez naszą redakcję na recenzjach z pierwszej strony i filtra jednogwiazdkowego, a nie statystyka całego serwisu.

Co się zmieniło 1 lipca 2026 roku

Tu jest fakt, którego nie znajdziesz w żadnym poradniku konkurencji, bo jest świeży i wymaga przeczytania ustawy, a nie komunikatu prasowego.

15 maja 2026 roku Sejm uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia (Dz.U. 2026 poz. 791, ogłoszona 16 czerwca 2026 roku). Weszła ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, czyli 1 lipca 2026 roku. Ustawa dopisała do katalogu funkcji Internetowego Konta Pacjenta, czyli do art. 7a ust. 1 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, nowy punkt 19:

„19) składanie zamówienia na wystawienie recepty niezbędnej do kontynuacji leczenia, o której mowa w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (...) lub w art. 15b ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej"

Ustawa z 15.05.2026, Dz.U. 2026 poz. 791, art. 6

Dwie rzeczy warto z tego wyciągnąć.

Po pierwsze, zamawianie recepty na kontynuację przez IKP przestało być tylko funkcją produktu i stało się funkcją zapisaną w ustawie, z bezpośrednim odesłaniem do tego samego art. 42 ust. 2, o którym mówi cały ten tekst. Sama możliwość istniała wcześniej: portal pacjent.gov.pl opisuje ją od lat i zaznacza jej granice. Wniosek trafia do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, którego wybrałeś, i dotyczy wyłącznie leku, który już bierzesz:

„w ten sposób możesz zamówić e-receptę tyko na lek, który stale zażywasz, czyli taki, na który lekarz już wcześniej wystawił Ci receptę"

pacjent.gov.pl, „Zamów e-receptę na Internetowym Koncie Pacjenta"

Ten sam portal dodaje zdanie, które warto zapamiętać, zanim za cokolwiek zapłacisz gdziekolwiek:

„to lekarz ostatecznie decyduje, czy możesz kontynuować leczenie bez dodatkowych badań"

pacjent.gov.pl

Po drugie, ustawa zrównała w tym miejscu lekarza z pielęgniarką i położną. Art. 15b ust. 2 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 15) jest niemal lustrzanym odbiciem art. 42 ust. 2: pielęgniarka i położna też mogą, bez dokonania badania pacjenta, wystawić receptę niezbędną do kontynuacji leczenia, jeżeli uzasadnia to stan zdrowia odzwierciedlony w dokumentacji medycznej. To bywa źródłem nieporozumień. W recenzjach pacjentów pojawia się skarga na receptę „wystawioną przez pielęgniarkę", traktowaną jak wada usługi. W trybie kontynuacji jest to uprawnienie wynikające wprost z ustawy.

Czego nie sprawdziliśmy: nie weryfikowaliśmy, czy i w jakim zakresie funkcja zamawiania jest w tej chwili uruchomiona w samej aplikacji mojeIKP dla wszystkich pacjentów. Opisujemy stan prawny, nie stan wdrożenia interfejsu.

Gdzie kontynuacja się kończy

Kontynuacja leczenia nie jest wytrychem otwierającym całą aptekę. Dwa rozporządzenia zawężają ją bardzo konkretnie.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 lipca 2023 roku (Dz.U. 2023 poz. 1368, w życie 2 sierpnia 2023 roku) wprowadziło regułę trzech miesięcy. Recepta wystawiana w trybie art. 42 ust. 2, czyli bez badania, na preparat zawierający środek odurzający grupy I-N lub II-N, substancję psychotropową grupy II-P, III-P lub IV-P albo prekursor kategorii 1, może być wystawiona tylko wtedy, „jeżeli od ostatniego zbadania pacjenta upłynęło nie więcej niż 3 miesiące". Innymi słowy, przy tej klasie leków sama dokumentacja nie wystarcza, liczy się też jej świeżość.

Rozporządzenie z 29 października 2024 roku (Dz.U. 2024 poz. 1600, w życie 7 listopada 2024 roku, dziś w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 1678) poszło dalej. Dla wąskiej listy z załącznika nr 2 wymaga osobistego zbadania pacjenta przez osobę wystawiającą receptę. Wyjątek dotyczy lekarza udzielającego świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, i to wyłącznie wtedy, gdy kontynuuje leczenie takim preparatem. Zdalna kontynuacja jest tam więc możliwa tylko w wąskim, opisanym ustawowo korytarzu. Rozkładamy tę listę i oba wyjątki szczegółowo w tekście o tym, czego nie dostaniesz na e-receptę online.

Świadomie nie wymieniamy tu nazw konkretnych leków przy grupach II-P, III-P i IV-P. Przypisanie handlowych nazw do grup wymaga sprawdzenia w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, czego na potrzeby tego tekstu nie zrobiliśmy, a zgadywanie w tej materii nie wchodzi w grę.

Dlaczego przy tej samej dokumentacji dostajesz różne odpowiedzi

Skoro przepis jest jeden, dlaczego wynik bywa różny? Bo przepis zostawia lekarzowi ocenę, a ocena bywa niejednolita. Pacjenci opisują to znacznie celniej niż jakakolwiek analiza:

„Zdecydowanie odradzam. Portal żeruje na pacjentach, chowając się za „decyzją lekarza" (...) inny lekarz w innym miejscu, na podstawie TEJ SAMEJ dokumentacji, wystawił mi receptę bez mrugnięcia okiem."

marta polok, opinia 1 gwiazdka, zaufanarecepta.pl, 06.07.2026

To zdanie zawiera obie prawdy naraz. Lekarz ma prawo odmówić i jego ocena jest elementem przepisu, a nie jego obejściem. Jednocześnie ta sama dokumentacja u dwóch lekarzy daje dwa różne wyniki, więc kupując usługę, kupujesz rozpatrzenie wniosku, a nie receptę. To rozróżnienie opisujemy osobno w tekście o tym, że kupujesz gotowość, a nie receptę.

Praktycznie wynika z tego kilka rzeczy, wszystkie proceduralne, żadna medyczna:

Zdalna kontynuacja u lekarza POZ, którego już masz wybranego, jest drogą przewidzianą wprost przez system publiczny i przez ustawę, i nic za nią nie płacisz.
Jeśli idziesz do serwisu komercyjnego, sprawdź przed zapłatą, jakiej dokumentacji wymaga. To jest ten sam warunek z art. 42 ust. 2, tylko po stronie usługodawcy, i moment jego ujawnienia jest najczęstszym punktem sporu.
Odmowa nie oznacza, że serwis cię oszukał, a wystawienie recepty nie oznacza, że zrobił to prawidłowo. Oba zdarzenia mogą być zgodne i niezgodne z przepisem, i dopiero dokumentacja rozstrzyga, które.

Ceny, deklarowane czasy realizacji i dane rejestrowe wszystkich serwisów, które śledzimy, zbieramy w bazie dostawców, zestawiamy w rankingu serwisów z e-receptą, a sposób liczenia ocen opisujemy jawnie w metodologii.

Ujawnienie

Wymieniamy w tym tekście nazwy serwisów, które znajdują się w naszym rankingu. Żaden z nich nie płaci za miejsce w rankingu ani za wzmiankę w artykule. Cytaty ze stron dostawców i z opinii pacjentów przytaczamy dosłownie, z datą pozyskania.

Czego ten tekst nie rozstrzyga

Nie mówimy, jaki lek jest dla ciebie odpowiedni ani czy powinieneś kontynuować terapię. To jest decyzja lekarza po ocenie twojego stanu zdrowia i dokumentacji. Opisujemy wyłącznie tryb prawny, w którym recepta może powstać.

Nie przesądzamy o sprawie Rapiomed Group. UOKiK postawił zarzuty 29 czerwca 2026 roku, postępowanie jest w toku, obowiązuje domniemanie niewinności.

Nie weryfikowaliśmy wdrożenia funkcji w mojeIKP. Opisujemy przepis, który wszedł w życie 1 lipca 2026 roku, a nie zakres jego uruchomienia w aplikacji.

Źródła

Ustawa z 5.12.1996 o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 37, art. 42, status: obowiązujący (weryfikacja przez Sejm ELI API, stan na 28.07.2026), api.sejm.gov.pl
Ustawa z 15.05.2026 o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia, Dz.U. 2026 poz. 791, ogłoszona 16.06.2026, w życie 1.07.2026, api.sejm.gov.pl
Ustawa z 15.07.2011 o zawodach pielęgniarki i położnej, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 15, art. 15b, api.sejm.gov.pl
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12.07.2023, Dz.U. 2023 poz. 1368, w życie 2.08.2023
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29.10.2024, Dz.U. 2024 poz. 1600, w życie 7.11.2024, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1678
Rzecznik Praw Pacjenta, „Kolejne kary pieniężne na tzw. receptomaty", 02.01.2026, gov.pl/web/rpp
Rzecznik Praw Pacjenta, „Działania Rzecznika Praw Pacjenta w sprawie tzw. receptomatów", 31.07.2025, gov.pl/web/rpp
UOKiK, „Fikcyjna telemedycyna. Prezes UOKiK wszczął postępowanie przeciwko operatorowi serwisu Receptomat", 29.06.2026, uokik.gov.pl
pacjent.gov.pl, „Zamów e-receptę na Internetowym Koncie Pacjenta", pacjent.gov.pl
Treści ze stron dostawców (receptomat.pl, dimedic.eu) pozyskane 17.07.2026; opinie pacjentów z pl.trustpilot.com, cytaty dosłowne z datą publikacji

Ten tekst opisuje stan prawny i sposób działania usług zdalnych. Nie jest poradą medyczną ani prawną. O zasadności kontynuacji leczenia i o doborze leków decyduje lekarz.