L4 online a ZUS: zwolnienie kupujesz w jednym okienku, a rozlicza cię drugie

Usługa nazywa się „L4 online" i kończy się w chwili, w której na twoim profilu pojawia się elektroniczne zwolnienie. To jest cały produkt. Rzecz, po którą naprawdę przyszedłeś, czyli pieniądze za czas choroby, rozstrzyga się gdzie indziej: w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych albo u pracodawcy, według przepisów, których żaden serwis nie cytuje w cenniku.

Ten tekst jest o tym drugim okienku. Nie o tym, czy L4 online wolno wystawić zdalnie, bo to pytanie ma mniej ostrą odpowiedź, niż obiecuje jedna i druga strona sporu. O tym, co system zasiłkowy sprawdza, kiedy zwolnienie już istnieje, i o jednym zdaniu z rozporządzenia, które w tej branży jest cytowane najrzadziej ze wszystkich.

Dwa akty, dwa różne słowa o badaniu

Legalność telemedycyny jako takiej opisaliśmy osobno: art. 42 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty pozwala orzekać o stanie zdrowia po zbadaniu „za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności", i pozwala na to od 12 grudnia 2015 roku. Rozpisaliśmy to w tekście o tym, czy recepta online jest legalna.

Zwolnienie lekarskie ma jednak własną książkę reguł, w innej ustawie, pisaną przez inny resort. I ta książka używa innego słowa.

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w tekście jednolitym ogłoszonym 29 czerwca 2026 roku:

„4. Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne lub o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny:

następuje po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny;

jest dokumentowane w dokumentacji medycznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta."

art. 55 ust. 4, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854

Rozporządzenie wykonawcze mówi to samo, tylko mocniej, bo dokłada słowo „wyłącznie":

„§ 6. 1. Zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny, zwane dalej „zaświadczeniem lekarskim", wystawia się wyłącznie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny."

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 10 listopada 2015 roku, Dz.U. 2015 poz. 2013

Sprawdziliśmy w rejestrze Dziennika Ustaw, czy to rozporządzenie było kiedykolwiek zmieniane. Nie było. Weszło w życie 1 stycznia 2016 roku, w bazie ELI ma status „obowiązujący" i nie figuruje przy nim ani jeden akt zmieniający. To znaczy, że zdanie o „wyłącznie bezpośrednim badaniu" przeleżało nietknięte całą pandemię, cały boom teleporad i całą historię serwisów sprzedających zwolnienia przez internet.

Nie twierdzimy na tej podstawie, że L4 z teleporady jest nielegalne. Byłoby to nadużycie i mówimy o tym wprost, bo w tej niszy nadużycia interpretacyjne idą w obie strony. Praktyka orzecznicza i sam ZUS traktują zwolnienia z teleporad jako coś, co istnieje i podlega ocenie, a nie jako coś, czego nie ma. Rzecznik ZUS Paweł Żebrowski w wypowiedzi dla „Rzeczpospolitej" z 6 maja 2022 roku ujął to tak, że lekarz „działając bez możliwości wykonania bezpośredniego badania fizykalnego, wywiad musi być przeprowadzony w bardziej wnikliwy sposób". To jest język oczekiwania wobec lekarza, nie zakazu. Nie znaleźliśmy natomiast żadnej ogólnej, urzędowej wykładni, która rozstrzygałaby napięcie między brzmieniem art. 42 ustawy o zawodach lekarza a brzmieniem § 6 rozporządzenia. Brak takiej wykładni jest tu osobnym ustaleniem, nie luką w naszym tekście.

Kto naprawdę ponosi ryzyko tego zdania

Odpowiedź jest niewygodna dla obu stron transakcji, ale nie dla tej, która płaci.

Konsekwencja wystawienia zwolnienia bez bezpośredniego badania spada na wystawiającego, i to nie w formie ogólnej odpowiedzialności zawodowej, tylko konkretnej decyzji administracyjnej:

„Art. 60. 1. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wystawianiu zaświadczeń lekarskich, w szczególności gdy zaświadczenie lekarskie zostało wystawione:

bez przeprowadzenia bezpośredniego badania ubezpieczonego,

bez udokumentowania rozpoznania stanowiącego podstawę orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może, w formie decyzji, cofnąć upoważnienie, o którym mowa w art. 54 ust. 1, na okres nieprzekraczający 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna."

art. 60 ust. 1, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854

Upoważnienie z art. 54 ust. 1 to prawo do wystawiania zwolnień w ogóle. Nie chodzi więc o karę pieniężną dla serwisu, tylko o wyłączenie konkretnego lekarza z systemu na maksymalnie rok. Ustawa domyka to jeszcze wpisem do rejestru: ZUS przekazuje ministrowi zdrowia imię, nazwisko, numer PESEL i numer prawa wykonywania zawodu lekarza, któremu cofnięto albo wygaszono upoważnienie, do Rejestru Asystentów Medycznych, wraz z datą.

Dwie rzeczy, których w tym miejscu nie napiszemy, bo ich nie ustaliliśmy. Po pierwsze, nie znamy liczby takich decyzji w ostatnich latach: ZUS nie publikuje jej w swoich statystykach, a liczby krążące w prasie branżowej pochodzą z odpowiedzi na pytania redakcji i nie mamy ich w źródle pierwotnym. Po drugie, nie znamy ani jednego publicznego przypadku, w którym taka decyzja dotyczyłaby lekarza pracującego dla serwisu z naszego rankingu. Nie sugerujemy, że takie były.

Trzy dni wstecz i ani dnia więcej

To jest część, która najczęściej kończy się rozczarowaniem przy kasie, bo popyt na „L4 wstecz" jest w wyszukiwarce ogromny, a przepis jest wąski i twardy.

„§ 7. 1. Zaświadczenie lekarskie wystawia się na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie, lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. 2. Zaświadczenie lekarskie może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż 4. dnia po dniu badania, jeżeli: 1) bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy; 2) badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy. 3. Okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie, jeżeli jego wyniki wykazują, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy."

§ 7 ust. 1 do 3, Dz.U. 2015 poz. 2013

Trzy dni to maksimum, nie prawo. Warunek jest dodatkowy i to on decyduje: wyniki badania muszą wykazywać, że w tamtych dniach pacjent „niewątpliwie" był niezdolny do pracy. Jedyny szerszy wyjątek dotyczy lekarza psychiatry, przy stwierdzeniu lub podejrzeniu zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność pacjenta do oceny własnego postępowania (§ 7 ust. 4).

Praktyczny wniosek jest prosty i nie wymaga wiedzy medycznej: jeżeli szukasz zwolnienia obejmującego zeszły tydzień, żaden formularz tego nie załatwi, bo ograniczenia nie stawia serwis, tylko rozporządzenie, a decyzję o „niewątpliwości" podejmuje lekarz na podstawie tego, co zbada i udokumentuje.

Co ZUS robi ze zwolnieniem, które już masz

Zwolnienie nie jest końcem sprawy, jest jej początkiem. Prawidłowość orzekania podlega kontroli lekarzy orzeczników ZUS, a kontrola ma dwa ostrza, które warto rozróżnić.

Pierwsze dotyczy ciebie. ZUS może wezwać cię na badanie do lekarza orzecznika albo lekarza konsultanta, skierować na badania pomocnicze i zażądać wyjaśnień. Jeżeli uniemożliwisz badanie albo nie dostarczysz posiadanych wyników w terminie, „zaświadczenie lekarskie traci ważność od dnia następującego po tym terminie" (art. 59 ust. 6). Jeżeli lekarz orzecznik po analizie dokumentacji i badaniu określi wcześniejszą datę ustania niezdolności do pracy niż ta w zwolnieniu, zwolnienie traci ważność za okres od tej daty (art. 59 ust. 7). Zasiłku za ten okres po prostu nie ma.

Drugie ostrze dotyczy dokumentacji, i to jest miejsce, w którym rozstrzyga się realna wartość taniej konsultacji. Od 27 stycznia 2026 roku ZUS może w ramach kontroli:

„3) zażądać od wystawiającego zaświadczenie lekarskie lub od podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, w którym wystawiono zaświadczenie lekarskie, udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny, stanowiącej podstawę wydania zaświadczenia lekarskiego lub udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie"

art. 59 ust. 3 pkt 3, w brzmieniu obowiązującym od 27 stycznia 2026 roku

Innymi słowy: dokumentacja z twojej piętnastominutowej konsultacji online jest dokumentem, o który instytucja może się upomnieć u serwisu. Nie jest formalnością, którą ktoś odhacza po fakcie.

Skala jest publiczna i podaje ją sam ZUS. Cytujemy dosłownie, bo bazy liczenia bywają mylone.

„W I kwartale 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził 111,6 tys. kontroli osób posiadających zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy. W konsekwencji wydanych zostało 5,3 tys. decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych. Kwota wstrzymanych z tego tytułu zasiłków w I kw. 2026 r. wyniosła 9 766,7 tys. zł."

ZUS, „Informacja statystyczna o wynikach kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy w I kwartale 2026 r.", odczyt 04.08.2026

Okres	Kontrole	Decyzje wstrzymujące wypłatę	Kwota wstrzymanych zasiłków
I kwartał 2026	111,6 tys.	5,3 tys.	9 766,7 tys. zł
cały 2025 (I-XII)	452,3 tys.	28,1 tys.	45 388,8 tys. zł
cały 2024 (I-XII)	486,4 tys.	36,6 tys.	52 953,6 tys. zł

Liczby pochodzą z trzech osobnych komunikatów kwartalnych ZUS, stan na 4 sierpnia 2026 roku. Kolumny z różnych wierszy dotyczą różnych okresów i nie wolno ich sumować. Sam ZUS opisuje te dane jako wynik kontroli prawidłowości orzekania, prowadzonej przez lekarzy orzeczników, i to jest inna czynność niż kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnienia, opisana niżej.

Od 2026 roku kontrola wygląda inaczej

To jest najświeższa część układanki i większość poradników w sieci jej jeszcze nie uwzględnia. Ustawa z 18 grudnia 2025 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 26) zmieniła zarówno przepisy o utracie prawa do zasiłku, jak i tryb kontroli. Weszła w życie etapami: część 27 stycznia 2026 roku, część 13 kwietnia 2026 roku.

ZUS opisał to w komunikacie z 10 kwietnia 2026 roku:

„Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Pracą zarobkową nie są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy."

ZUS, „Zmiany w kontroli i wykorzystywaniu zwolnień od pracy od 13 kwietnia 2026 r.", 10.04.2026

Ta sama nowelizacja wpisała do ustawy definicję aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, rozpisała uprawnienia osób przeprowadzających kontrolę, w tym legitymowanie osoby kontrolowanej, oraz zasady sporządzania protokołu i składania do niego zastrzeżeń. Skutek za naruszenie się nie zmienił i jest najostrzejszy w całej ustawie: utrata prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, a nie za dzień, w którym coś się wydarzyło (art. 17 ust. 1).

Dla czytelnika kupującego L4 online płynie z tego jedna praktyczna rzecz. Zwolnienie kupione w kilkanaście minut wchodzi dokładnie w ten sam reżim kontrolny co zwolnienie od lekarza rodzinnego. Szybkość zakupu nie zmienia niczego po stronie wypłaty.

Gdzie w tym wszystkim jest serwis, któremu zapłaciłeś

Nigdzie. I to jest sedno.

Umowa, którą zawierasz, dotyczy rozpatrzenia wniosku, nie wyniku. Mechanizm rozłożyliśmy w tekście o tym, że kupujesz gotowość, a nie receptę, i przy L4 działa on tak samo. Ceny za tę usługę w naszej bazie mieszczą się w przedziale od 49 zł do 119 zł, w zależności od operatora, stan na 4 sierpnia 2026 roku: najniżej edoktor24, najwyżej receptomat. Aktualne zestawienie prowadzimy w rankingu serwisów z L4 online, a wyszukiwarkę po samej usłudze w dla kogo jest L4 online.

Ta różnica między zapłatą a wynikiem jest też przedmiotem postępowania regulatora. 29 czerwca 2026 roku Prezes UOKiK postawił spółce Rapiomed Group, operatorowi serwisów Receptomat.pl i l4.pl, zarzuty naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Jedna z trzech kategorii skarg opisanych w komunikacie brzmi dosłownie:

„utratę pieniędzy: serwisy pobierały opłaty z góry za gotowość do wystawienia e recepty lub L4, a po odmowie pacjenci nie otrzymywali zwrotu środków, lecz kupony zniżkowe na kolejne wizyty"

UOKiK, komunikat z 29.06.2026

To są zarzuty, nie wyrok. Postępowanie jest w toku, obowiązuje domniemanie niewinności, a spółce przysługuje prawo do odpowiedzi. Piszemy o tej sprawie osobno i szerzej.

Pacjenci opisują to samo zderzenie własnym językiem:

„Zapłaciłem ponad 100zl za teleporade (...) Nawet nikt nie raczył do mnie zadzwonić. Otrzymałem jedynie krótką notkę na email że po przeprowadzeniu teleporady( która się nie odbyła), lekarz odmówił wystawienia L4 i zaleca wizytę stacjonarna."

Piotr, opinia 1 gwiazdka, zaufanarecepta.pl, 22.06.2026

Zanim zapłacisz za L4 online

Wszystko poniżej jest proceduralne. Żadne z tych zdań nie mówi, czy jesteś niezdolny do pracy, bo to ocenia lekarz.

Policz dni wstecz przed zakupem, nie po. Rozporządzenie daje maksymalnie trzy dni poprzedzające dzień badania i tylko wtedy, gdy wyniki badania to uzasadniają. Jeżeli potrzebujesz więcej, żaden serwis tego nie obejdzie.
Zapytaj o dokumentację, zanim klikniesz płatność. ZUS może zażądać od podmiotu leczniczego dokumentacji stanowiącej podstawę wydania zwolnienia. Warto wiedzieć, czy dostaniesz do niej dostęp i w jakiej formie.
Sprawdź, kto ci wypłaci pieniądze. Przy płatniku zgłaszającym do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób zasiłek liczy i wypłaca pracodawca, a nie ZUS. To zmienia adres, pod którym wyjaśniasz ewentualny problem.
Zachowaj potwierdzenie zapłaty i regulamin. Przy odmowie wystawienia zwolnienia to jedyny dowód w reklamacji, gdy serwis proponuje kupon zamiast zwrotu.
Podaj adres pobytu zgodny ze stanem faktycznym. Ustawa wprost wiąże z tym skutek doręczenia zawiadomienia o terminie badania, a nieodebrane zawiadomienie działa na twoją niekorzyść.
Nie licz na to, że forma konsultacji zniknie z akt. Dokumentacja medyczna z teleporady jest dokumentacją medyczną i to ona, a nie ekran zamówienia, opisuje, na jakiej podstawie orzeczono niezdolność do pracy.

Jak to sprawdziliśmy

Teksty ustawy i rozporządzenia pobraliśmy 4 sierpnia 2026 roku z API Sejmu (ELI), które zwraca urzędowy status aktu, datę wejścia w życie i listę nowelizacji. Ustawa zasiłkowa: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854, status „obowiązujący". Rozporządzenie o trybie i sposobie orzekania: Dz.U. 2015 poz. 2013, status „obowiązujący", w rejestrze bez aktów zmieniających. Statystyki kontroli odczytaliśmy tego samego dnia bezpośrednio ze strony ZUS, z trzech odrębnych komunikatów kwartalnych, i przepisaliśmy dosłownie. Komunikat UOKiK i komunikat ZUS z 10 kwietnia 2026 roku cytujemy z ich stron urzędowych. Wypowiedź rzecznika ZUS pochodzi ze źródła prasowego i tak jest w tekście oznaczona. Ceny pochodzą z naszej bazy dostawców, sposób ich zbierania i weryfikacji opisujemy w metodologii.

Ujawnienie

W tekście padają nazwy serwisów, które znajdują się w naszym rankingu. Żaden z nich nie płaci za miejsce w rankingu ani za wzmiankę w artykule. Nie pobieramy opłat za usunięcie ani złagodzenie treści.

Czego ten tekst nie rozstrzyga

Nie twierdzimy, że zwolnienie wystawione podczas teleporady jest nielegalne. Pokazujemy dwa różnie sformułowane przepisy z dwóch ustaw i mówimy wprost, że nie znaleźliśmy ogólnej urzędowej wykładni, która by je uzgadniała.

Nie mamy liczby cofniętych upoważnień. ZUS nie publikuje jej w statystykach, a liczb z drugiej ręki nie podajemy.

Nie wskazujemy żadnego lekarza ani żadnego serwisu jako ukaranego. Nie znamy publicznego przypadku, w którym decyzja z art. 60 dotyczyłaby lekarza pracującego dla serwisu z naszego rankingu.

Nie przesądzamy o sprawie Rapiomed Group. UOKiK postawił zarzuty 29 czerwca 2026 roku, postępowanie jest w toku, obowiązuje domniemanie niewinności.

Nie oceniamy zasadności twojego zwolnienia. O niezdolności do pracy orzeka lekarz, a kontrola należy do ZUS i płatnika składek.

Źródła

Ustawa z 25.06.1999 o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854 (obwieszczenie z 19.06.2026), status: obowiązujący, art. 17, art. 54, art. 55 ust. 4, art. 59, art. 60, art. 68, api.sejm.gov.pl
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 10.11.2015 w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim, Dz.U. 2015 poz. 2013, w życie 1.01.2016, status: obowiązujący, § 6, § 7, § 13, api.sejm.gov.pl
Ustawa z 18.12.2025 o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 26, wejście w życie etapami 27.01.2026 i 13.04.2026, api.sejm.gov.pl
Ustawa z 5.12.1996 o zawodach lekarza i lekarza dentysty, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 37, art. 42, api.sejm.gov.pl
ZUS, „Informacja statystyczna o wynikach kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy" (komunikaty za I kw. 2026, IV kw. 2025 i I-XII 2025, IV kw. 2024 i I-XII 2024), odczyt 04.08.2026, zus.pl
ZUS, „Zmiany w kontroli i wykorzystywaniu zwolnień od pracy od 13 kwietnia 2026 r.", 10.04.2026, zus.pl
UOKiK, „Fikcyjna telemedycyna. Prezes UOKiK wszczął postępowanie przeciwko operatorowi serwisu Receptomat", 29.06.2026, uokik.gov.pl
Rzeczpospolita, „ZUS sprawdza zwolnienia lekarskie z teleporad", 06.05.2022, wypowiedź rzecznika ZUS Pawła Żebrowskiego (źródło prasowe), rp.pl
Opinia pacjenta z pl.trustpilot.com, cytat dosłowny z datą publikacji

Ten tekst opisuje stan prawny i sposób działania usług zdalnych. Nie jest poradą medyczną ani prawną. O niezdolności do pracy orzeka lekarz, a o prawie do zasiłku rozstrzyga Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo płatnik składek.